Posttraumatisch Kerksyndroom

Schrijfster Reba Riley introduceerde de term ‘Post Traumatic Church Syndrome’ om een kader te geven aan de stressvolle periode in haar leven. Door kerkgerelateerde omstandigheden, worstelde zij met God, geloof, christenen in het bijzonder en een chronische ziekte had.

Post-Traumatic Church Syndrome

  1. A condition of spiritual injury that occurs as a result of religion, faith, and/or the leaving, losing, or breaking thereof
  2. The vile, noxious, icky, and otherwise foul aftermath of said spiritual injury
  3. A serious term intended to aid serious spiritual healing—without tak­ing itself too seriously in the process

(Riley, 2015)

‘Posttraumatisch kerksyndroom’ (PTKS) was wellicht niet bedoeld als serieuze nominatie voor de DSM-5. Toch lijkt de galgenhumor waarmee Riley haar toestand beschrijft als gevolg van ‘geestelijke verwonding’, een kenmerkend coping mechanisme voor veel kerkverlaters. Eén die door leden en leiderschap van voormalige christelijke gemeenschap vaak geneigd zijn te bestempelen als ‘teleurstelling’ of zelfs als ‘bitterheid’. En juist zo’n conclusie helpt niet bepaald om tot herstel te komen…

Natuurlijk lijkt een PTKS-aanduiding zwaar overdreven vergeleken met bijvoorbeeld een Posttraumatisch Stressstoornis (PTSS). Toch moet niet worden vergeten dat een trauma op allerlei manieren en in allerlei gradaties kan ontstaan.

Wat is een trauma?

Trauma wordt geïnterpreteerd als een beschadiging in het denken of de psyche van de mens als gevolg van een heftig ontwrichtende gebeurtenis.

Trauma is meestal het resultaat van een overweldigende hoeveelheid stress waar iemand niet langer mee om kan gaan en waarvan hij/zij de bijkomende emoties niet meer goed kan verwerken.

Een trauma maakt dat de wereld om ons heen ineens onvoorspelbaar en onveilig lijkt. Symptomen kunnen variëren van angst, depressie, schuldgevoelens en boosheid, tot gevoelens van hulpeloosheid, uitputting, je overweldigd of gevangen voelen, verlangen je af te zonderen en achtervolgd worden door negatieve herinneringen, beelden en geluiden. In het ergste geval nemen getraumatiseerde mensen hun toevlucht tot destructieve middelen of handelen.

Daarom is het niet verwonderlijk dat een trauma van welke omvang dan ook, een impact heeft op iemands relaties, werk, nachtrust, levenslust, etc.

Gewoon een kerkkater?

Of bestaat er echt
zoiets als PTKS?

Om die reden definieerde een lobby in de V.S. PTCS als “een uitgesproken allergische reactie tegenover vaste dogma’s, misbruik van geestelijke macht en het gezag van voorgangers” wat zich kenmerkt door “onvermogen om nog te geloven, wanhoop en depressiviteit en waandenkbeelden, terwijl er nog wel verlangen is naar God.”

Bron: ontmaskermanipulatie.nl

Trauma & Kerkverlating

Iedereen maakt in meer of mindere mate trauma’s mee in dit leven. Dat is onoverkomelijk en inherent aan het menselijk bestaan. Normaal gesproken kan iemand met enig support van familie of vrienden na verloop van tijd de draad weer gewoon oppakken.

In het geval van kerkverlaters kan het zijn dat een compleet vangnet van relaties van zowel vrienden als familie wegvalt met het verlaten van de gemeenschap. Dit kan trauma in de hand werken.

Met name als een kerkverlater zich jarenlang heeft ingezet voor een gemeente, kan zo’n plotseling wegvallen van een vertrouwelijke, sociale omgeving een heftige uitwerking hebben. Dit terwijl omstanders wellicht redeneren dat vertrek de keuze van de persoon zelf was.

Gaan voor de groep

Ook voormalig kerkleiders zullen eerder geneigd zijn zich te richten op de rest van de gemeente of op potentiële nieuwe leden. Die focus lijkt logisch, maar geeft geen garanties. Het Centraal Bureau voor statistiek bracht in kaart dat steeds meer mensen de kerk verlaten.

En ondanks grote christelijke conferenties, enthousiast aangekondigde seminars en tal van christelijke events, zet de afname van kerkgang door — zowel onder zowel ouderen als jongeren.

Een veelgehoord tegenargument is de snelgroeiende pinkster-charismatische beweging. Daarbinnen zouden exacte ledenaantallen niet altijd bekend zijn. Toch bestaat geen van deze kerken uit tienduizenden leden. Noch bestaan zij voor meer dan de helft uit bekeerlingen zonder christelijke achtergrond. Oftewel, de koude constatering van het CBS blijft staan als feit.

Hebben onze christelijke media-uitingen en activiteiten een bubbel van ogenschijnlijk succes gecreëerd?

Of is er misschien sprake van een tunnelvisie wanneer het aankomt hoe we omgaan met deze aanhoudende kerkkrimp en wat prioriteit verdient?

Christelijke leiderschapstrainingen gaan wel in op thema’s als leiderschapsmethodiek, communicatie, visieontwikkeling, kerkgroeistrategieën en relevantie. Het is echter zeldzaam dat kerkverlaters op de agenda worden gezet. Soms wordt er nagedacht over het ‘waarom?’ bij ledenverlies, maar die vraag is niet per sé kerkverlater-gericht.

Vragen die mogelijk voorrang verdienen zijn:

  • ‘Waar zijn deze mensen nu?’
  • ‘Hoe is het hun vergaan?’,
  • ‘Wat kunnen wij (nog) voor ze doen?’
  • ‘Zijn ze in staat geweest een ander geestelijk thuis te vinden?’

En (niet onbelangrijk):

  • ‘Is God nog steeds een wezenlijk onderdeel van hun leven?’

Onderbelichting van deze problematiek vormde een basis voor nader onderzoek in het kader van Theology & Leadership voor de theologische faculteit van de Roehampton Universiteit.

Kerkkater of ‘Posttraumatisch Kerksyndroom’?

Een onderzoek voor de Londonse Universiteit van Roehampton naar de validiteit en de effecten van ‘Post Traumatic Church Syndrome’ en de implicaties hiervan voor kerkleiders.

© Copyright - Kerkkater.nl